Hipoglisemi


Kan şekeri düzeyinin 50 mg/dl veya altına düşmesi hipoglisemi olarak tanımlanır. Hipogliseminin oluşumuna zemin hazırlayacak nedenler ortadan kaldırıldığında hipoglisemi riski de uzaklaştırılmış olur.

 

Hipoglisemi oluşturan nedenler nelerdir?

*Gereğinden fazla insülin veya oral antidiyabetik (sülfonilüre) kullanmak,

*Yemekleri veya ara öğünleri düzensiz ve yanlış zamanda yemek,

*İlaçları yanlış zamanlarda kullanmak,

*Her zamankinden fazla egzersiz yapmak,

*Aç karnına alkollü içki içmeklkol kullanmak,

*Kadınlarda adet kanamasının

*İnsülin enjeksiyonlarının yerini değiştirmek,

*Sindirim güçlüğü ve mide boşalmasının gecikmesi,

*Soğuk/ılık ortamdan çok sıcak bir ortama geçmek.

 

Hipoglisemi belirtileri nelerdir?

Hipogliseminin şiddeti hafif, orta veya ağır olabilir. Hipogliseminin şiddetine göre klinik bulgular farklıdır.

Hafif şiddetteki hipoglisemi bulguları

 açlık

 titreme

terleme

dudaklarda ve dilde karıncalanma

solukluk

çarpıntı

huzursuzluk

Orta şiddetteki hipoglisemi bulguları

baş ağrısı

karın ağrısı

bulanık görme

uyuşukluk

konuşma zorluğu,

taşikardi (kalp atım hızının artması)

sinirlilik

solukluk

terleme

Ağır şiddetteki hipoglisime bulguları

bilinç kaybı

konvülsüyonlar.

 

Hipoglisemi tedavisi nasıl yapılmalıdır?

Eğer kan şekeri ölçme aletiniz varsa, kan şekerinizi ölçerek ölçüm sonucuna göre; eğer kan şekerinizi hemen ölçme imkanınız yoksa, hipoglisemi bulgularına göre hipoglisemi tedavisinin yapılması gerekir.

 

Hipogliseminin şiddetine ve klinik bulgularına göre tedavi

Hipogliseminin şiddeti  
Klinik bulgular  
Tedavi
Hafif
Açlık, titreme, terleme, dudakta ve dilde karıncalanma, solukluk, çarpıntı, huzursuzluk     
Planlama ana öğünler veya ara öğünlerden 15-30 dakika öncesinden hipoglisemi oluşmuşsa vakit geçirmeden yenilmesi gereken öğün yenilmelidir.
Hipoglisemi öğün sonrası oluşmuş
ise 1 çay bardağı meyve suyu, veya limonata içilebilir.           
Orta
Baş ağrısı, karın ağrısı, bulanık görme, uyuşukluk, konuşma zorluğu, taşikardi, sinirlilik, solukluk, terleme
2-3 adet glukoz tableti veya ılık suda eritilmiş 1-2 tatlı kaşığı şeker veya 4-5 adet kesme
şeker veya 1 büyük çay bardağı şekerli kola veya bir büyük çay bardağı meyve suyu veya 1 bardak süt alınmalıdır.                         
Ağır                                                                     
 
 
 
Bilinç kaybı, kolvülsiyon  
Ağızdan gıda alınmayacak durumda şuur kaybı mevcutsa, paranteral, glikoz veya glukagon enjeksiyonu gereklidir.
Glukagon enjeksiyonu ise damar içine, cilt altına veya adaleye zerk edilmelidir.

 

Hipoglisemiye karşı tedbir almak için ne yapmalıyım?

Hipoglisemi tedavisi için gerekli olan en önemli tedbir, diyabetlinin yanında, iş yerinde, çantasında, arabasında kesme şeker veya glikoz tabletlerini bulundurmasıdır.

Diyabetlinin çevresindeki insanlar hipoglisemisi olan diyabetlide  ki huzursuzluk, solukluk, terleme, dalgınlık ve davranış bozukluğunu fark edebilirler.

Bu nedenle gerek diyabetli kişinin, gerek çevresinin (aile, okul arkadaşları, öğretmenleri gibi) hipoglisemi belirtileri ve tedavisi konusunda bilgilendirilmesinde son derece yarar vardır. Ayrıca diyabetlinin yanında taşıyacağı diyabet kartı da, hipoglisemideki alınacak acil önlemleri içermelidir.

Yaşadığınız bir hipoglisemi atağından sonra bu hipogliseminin nedeni neydi? Hangi etkiler bu durumu yaşamanıza sebep oldu? gibi soruları kendinize sorduğunuzda ve bulduğunuz  nedeni daha sonra tekrarlamadığınız taktirde hipoglisemi riskinden uzaklaşmış olursunuz.

 

Egzersizin oluşturacağı hipoglisemi riski için ne yapmalıyım?

Egzersizin oluşturabileceği hipoglisemi riski daha çok insülin kullanan diyabetlilerde söz konusudur. Bu kişilerin egzersiz tipine ve egzersiz süresine göre beslenme planlarına ilave olarak ek bir öğün almaları gereklidir. Tip 2 diyabeti olan şişmen kişilerin egzersiz önerisinde ilave bir öğün almaları gerekmez. Egzersiz kilo verme hızlarını artırır. İnsülin enjeksiyonu yapan kişilerde yemeklerden hemen sonra, 3 saat sonra veya öğünden önce yapılan egzersizin yarattığı en büyük risk hipoglisemidir. Bu nedenle egzersiz öğünlerden 1-2 saat sonra yapılmalıdır. Bu uygulama, hipoglisemi riskini azaltması dışında, postprandiyal (yemek sonrası) glisemi yüksekliğinin önlemesi nedeniyle önerilmektedir.

Glisemi düzeyi 100 mg/dl’nin altında iken egzersiz yapılması hipoglisemi riski oluşturur. Glisemi düzeyi 240 mg/dl’nin üstünde iken yapılan egzersiz ise kan şekerinin daha çok yükselmesine ve keton cisimlerinin artmasına neden olur.

Eğer kan şekerini 100 mg/dl’nin altında ise egzersiz yapmayın veya 1 bardak süt, 2 dilim ekmek (kepekli olmamalı) veya poğaça ve 1 adet meyva yedikten sonra egzersiz yapın.

Kan şekeriniz 120-180 mg/dl arasında ise 1 saat süreyle egzersiz yapacaksınız, hipoglisemi riskinden korunmak için 25-30 gram karbonhidrat içeren bir öğün yemeniz gerekmektedir. Bu öğün bir tost veya bir bardak süt, 2-3 adet bisküvi olabilir. Kan şekeriniz 180-240 mg/dl iken ilave bir öğün almanız gerekmez.

Egzersiz sırasında aktif olarak kullanacağınız vücut bölgesine insülin enjeksiyonu yapmamanız gerekir. Örneğin bisiklete binecekseniz bacağınıza veya cam silecekseniz kolunuza insülin enjeksiyonu yapmanız doğru değildir. Aksi uygulamalar hipoglisemiye neden olabilir.

Egzersiz ve besin alımı dengelenmediği zaman hipoglisemi oluşabilmektedir. Eğer kan şekeri ölçüm cihazınız varsa değişik zamanlarda, farklı sürelerle yaptığınız egzersiz tiplerine karşı vücudunuzun verdiği yanıtı saptayabilirsiniz. Örneğin akşam yemeğinden bir saat sonra yürüyüş yapacaksanız, akşamki insülin dozunuzu kolunuza enjekte etmelisiniz. Akşam öğün öncesi kan şekeriniz 165 mg/dl olarak ölçtüğünüzü varsayalım, bu durumda egzersiz öncesi ilave bir öğün almanıza gerek yoktur.

Yarım saatlik bir yürüyüş sonrası tekrar kan şekerinizi ölçtüğünüzde 172 mg/dl bulursanız, demek ki uygun bir yol izlemişsiniz. Ancak yürüyüşü hızlı yapmış ve süreyi 1 saate çıkarmışsanız kan şekeriniz egzersiz sonrası 120 mg/dl ise egzersiz sırasında 1 bardak süt veya 1 meyve olarak ilave öğün yemeniz egzersiz sonrası oluşabilecek hipogliseminin önlenmesi açısından önemlidir.